واقعا یک میمون هم میتواند روزی شکسپیر بشود. فقط کافیست یک دستگاه تحریر یا یک کیبورد در اختیار یک میمون قرار بدهید و زمان بینهایتی هم به او بدهید تا به طور تصادفی کلیدهای صفحه کلید (کیبورد) را فشار بدهد، این میمون سرانجام میتواند آثار شکسپیر را خلق کند. این نام یک قضیه در ریاضیات است که به آن قضیهی میمون بینهایت یا infinite monkey theorem گفته میشود. به لحاظ احتمالاتی، اگر یک میمون کلیدهای یک صفحه کلید را به طور کاملا تصادفی و مستقل از هم، بینهایت بار فشار بدهد، در نهایت میتواند هر ترکیب محدودی از حروف را تولید کند. چون آثار شکسپیر مثل هملت یک مجموعهی متناهی (غیر بینهایت) از حروف است، در نهایت با احتمال تقریبا صد در صد روزی میمون ما میتواند که آثار شکسپیر را تولید کند. البته با این شرط که او در انتخاب کلیدها کاملا تصادفی عمل کند و هر انتخاب او، مستقل از دیگر انتخابهایش باشد.
این مساله به لحاظ ریاضیاتی به راحتی قابل اثبات است، یعنی اینکه این میمون بالاخره در بینهایت هملت را برای ما تایپ میکند و شکی در آن نیست، اما ما و میمون ما تا بینهایت زنده نیستیم. اگر میمون ما شروع به تایپ کردن هملت کند، احتمال اینکه حرف اول آن را درست انتخاب کند یک روی ۲۶ است. اما احتمال اینکه حرف دوم را نیز درست انتخاب کند، یک روی ۶۷۶ است. و همینطور برای هر حرف، مخرج این کسر را ضربدر بیست و شش بکنید. از آنجایی که هملت ۱۳۰۰۰۰ حرف دارد، این احتمال بسیار بسیار کم میشود. ناگفته نماند که این فقط حروف است و ما فاصلهها و نقطه و ویرگولها را نادیده گرفتهایم. اما چه باک، میمون ما بینهایت بار حق انتخاب دارد. اما در واقعیت این احتمال آنقدر پایین است که حتی اگر تمام پروتونهای جهان هستی تبدیل به این میمونهای نویسنده شوند، و در هر لحظه یک حرف تصادفی تولید کنند، باز هم برای تولید هملت، صدها هزار برابر عمر کنونی کیهان زمان نیاز است تا اثر هملت بین این حروف تصادفی ظاهر شود، اما بالاخره با احتمال بالایی ظاهر میشود.
اما در واقعیت ما با محدودیت دیگری هم مواجه هستیم. در سال ۲۰۰۲ گروهی از دانشجویان دانشگاه پلیموث انگلستان، به مدت نزدیک به دو ماه، یک صفحه کلید و یک مانیتور در قفس میمونها گذاشتند. اما وقتی بعد از دو ماه قفس را باز کردند، دیدند که میمونها پنج صفحه نوشتهاند که بیشتر آن حرف S بوده است و این نشان میداد که میمونها در واقعیت، در تولید حروف کاملا تصادفی عمل نمیکنند. البته که مشکل اصلی این است که ما ظرفیت بینهایت برای این آزمایش را نداریم.
– ابا اباد