معمولا وقتی میخواهید خودرو بخرید میگویند موتوریش عالیست. اصلا فروشندهها و کارشناسان خودرو، سالم بودن به لحاظ موتوری را یک امتیاز بزرگ معرفی میکنند. مثلا میگوید که این ماشین خط و خش دارد و دور رنگ است یا گلگیرش رفته صافکاری، اما با وجود همهی اینها ماشین سرپاییست، چون به لحاظ موتوری سالم است و اشکالی ندارد. مثلا واشر سرسیلندر نزده است و از این لحاظ نگرانی ندارد. یعنی خودرو هر مشکلی داشته باشد، همینکه موتوری سالم باشد، یعنی پنجاه درصد قضیه حل شده است. بسیاری از خودروها را حتی با قدرت موتورشان معرفی میکنند. مثلا ماشینبازها میگویند این فراری مدل kc23 خیلی ماشین خفنیست و موتورش ۶۰۰ اسب بخار قدرت دارد.
همین قضیه راجع به طرفداران موضوعات هوانوردی وجود دارد. مثلا وقتی میخواهند یک جنگندهی خوب مثل اف ۳۵ را معرفی کنند، میگویند که این جنگنده یک موتور رولس رویز بسیار قدرتمند دارد. یا مثلا ساعتبازها میگویند فلان ساعت خیلی خفن است و موتور سیکو دارد. انگار که موتور شناسنامه و معرف یک محصول است و وسیلهای همینکه موتور خوبی داشته باشد، کافیست.
همین قضیه راجع به بدن ما هم وجود دارد و در بدن ما، در سطح اندام، اولین چیزی که مشابه موتور به ذهن همه میرسد، قلب است. یک بدن بدون مغز تا حدی کار میکند، اما بدون قلب اصلا. به همین خاطر، وقتی میخواهند بگویند که یک سالمند حالش خوب است و خیلی سرحال است، میگویند فلانی قلبش مثل ساعت کار میکند. کسی که در اثر یک بیماری قلبی، قلب یا همان موتورش خیلی خوب کار نکند، خیلی زود فرسوده میشود و دیگران براحتی متوجه میشوند که این شخص مشکل قلبی دارد. ما هرچیزی که انرژی و نیرومحرکه را تامین کند، اسمش را موتور میگذاریم. قلب هم با رساندن خون حاوی مواد غذایی و اکسیژن به سلولها، انرژی و نیرومحرکهی بدن را فراهم میکند. اما حالا وقتی این مواد لازم برای سوخت و ساز بدن به سلولها رسید، آیا سلولها هم موتوری دارند که بتوانند از این مواد استفاده کنند و انرژی لازم برای سوخت و ساز سلول را فراهم کنند یا خیر؟
بالاخره سلولهای بدن ما هم اجزا و اندامکهایی دارند و سلول یک کیسهی خالی نیست و ساختاری درون خودش دارد. بله در سلولهای بدن ما، این وظیفه بر عهدهی اندامکی به نام میتوکندری است و واکنشهای مورد نیاز برای تامین انرژی سلول، درون این اندامک اتفاق میافتد. پس میتوکندری موتور سلول ماست. تحقیقات نشان داده که میتوکندری در حدود ۳۰۰ فرآیند سلولی مستقیما درگیر است و بر آنها تاثیر میگذارد. پس این موتور، حتی نقشی مهمتر از موتورهایی که نام برده شد برای بدن ما دارد. حالا آیا اگر ما بتوانیم موتور سلولهایمان یا همان میتوکندری را صحیح و سالم و پرقدرت نگه داریم، آیا میتوانیم از فرسودگی سلولهایمان و در نتیجه از پیری بدنمان جلوگیری کنیم؟ احتمالا بله.
این موضوع هنوز قطعی نیست، اما بسیاری از دانشمندان بر این باورند که ضعف فعالیت میتوکندری درون سلول، نقشی اصلی و اساسی در فرآیند پیری بدن انسان (aging) ایفا میکند. از همین بابت، بسیاری از تحقیقاتی که در حوزهی کاهش سرعت پیری و افزایش طول عمر انسان در جریان است، بر این موضوع متمرکز شده که به طریقی مثلا دستکاری ژنها سلامت میتوکندری حفظ شود. هنوز مشخص نیست، شاید رمز افزایش طول عمر انسان، در همین موتورهای کوچک درون سلولهایمان باشد و روزی بتوان گفت، کسی که سلولهایش به لحاظ موتوری خوب باشد، حتی اگر خط و خشهای دیگری هم داشته باشد، باز هم زیاد عمر خواهد کرد.
– ابا اباد