اَبا اِباد

اختر فیزیک

Cosmic rays

پرتوهای کیهان

در آگوست ۱۹۱۲، فیزیکدان اتریشی ویکتور هس، با کشف پرتوهای کیهانی Cosmic Rays، فصل جدیدی را بر روی اخترفیزیک و فیزیک ذرات گشود. تا پیش از اختراع اولین شتاب‌دهنده‌های ذرات پرانرژی در اوایل دهه‌ی ۵۰ میلادی، مطالعه‌ی پرتوهای کیهانی، مهم‌ترین و و در بسیاری موارد تنها روش بررسی ذرات بنیادی بود. به عنوان مثال، اولین …

پرتوهای کیهان ادامه »

Victor Hess starting one of the experiments, Vienna, 1911

خطرات آزمایشات علمی

روز ۵ جولای ۲۰۲۲، شتاب دهنده‌ی بزرگ هادرونی Large Hadron Collider یا به اختصار LHC پس از قریب به چهار سال خاموشی، پرتوهایی از پروتون را برای اولین بار، به انرژی ۱۳/۶ ترا الکترون ولت TeV یا ۱۳۶۰۰ میلیارد الکترون ولت رساند که یک رکورد جدید در فیزیک ذرات محسوب می‌شود. انرژی یک پشه در …

خطرات آزمایشات علمی ادامه »

Specifications of Swift J 1749 dual pulsar system

اثبات نسبیت خاص با استفاده از تپ‌اختر دوتایی

اگرچه تپ اخترهای دوتایی یا Binary Pulsars اغلب به عنوان اثباتی بر نظریه‌ی نسبیت عام اینشتین به کار می‌روند، من در اینجا قصد دارم اثبات نظریه‌ی نسبیت خاص اینشتین از طریق تپ‌ اخترهای دوتایی را به شما دوستان گرامیم ارائه دهم. تپ‌ اختر Swift J1749 را در نظر بگیرید. این تپ‌اختر با سرعت خطی حدود …

اثبات نسبیت خاص با استفاده از تپ‌اختر دوتایی ادامه »

تپ اختردوتایی

در سال ۱۹۷۴، هنگامی‌ که اخترفیزیکدان آمریکایی جوزف هوتون تیلور Joseph Hooton Taylor و فیزیکدان آمریکایی راسل هالس Russel Alan Hulse در حال مطالعه بر روی تپ‌اختر تازه کشف شده‌ی PSR B1913+16 بودند، متوجه موضوع جالبی شدند. آن‌ها دریافتند که فرکانس امواجی که این تپ‌اختر ایجاد می‌کند، به شکل منظمی تغییر می‌یابد. فرکانس این امواج …

تپ اختردوتایی ادامه »

Vibrations inside the water bottle in the form of waves

چگونگی کشف تپ اخترها

یکی از مشکلاتی که تقریبا در تمامی دوران تحصیلی خود با آن روبرو بوده‌ام، نحوه‌ی تدریس اساتید دانشگاه بوده است. مخصوصا در چند سال اخیر که تدریس با اسلاید بسیار رایج شده است، این مساله برای من بزرگ و بزرگتر شده است. با توجه به این موضوع، هدفم از شرکت در بعضی از کلاس‌ها صرفا …

چگونگی کشف تپ اخترها ادامه »

How pulsars work

عملکرد تپ‌اخترها

چرا ستارگان در آسمان شب چشمک می‌زنند؟ بیشتر ستارگان نوترونی به صورت تپ‌اختر Pulsar مشاهده می‌شوند. تپ‌اخترها ستاره‌های نوترونی در حال چرخش هستند که پالس‌های امواج الکترومغناطیس را در دوره‌های بسیار منظمی، بین چند میلی ثانیه تا چند ثانیه منتشر می‌کنند. تپ‌اخترها میدان‌های مغناطیسی بسیار قدرتمندی دارند که ذرات را بین دو قطب مغناطیسی خود …

عملکرد تپ‌اخترها ادامه »

blackhole

سیاه‌ چاله‌

در پست‌های قبل تا حدی با انفجار از نوع ابرنواختر آشنا شده‌ایم. خروجی یک انفجار ابرنواختر می‌تواند یک ستاره‌ی نوترونی باشد. در ستاره‌ی نوترونی، فشار ناشی از گرانش می‌تواند به فشار انحطاط الکترون‌ها غلبه کرده و باعث ادغام الکترون‌ها با هسته و ایجاد نوترون شود. یک ستاره‌ی نوترونی همانند هسته‌ی یک اتم، چگالی بسیار بالایی …

سیاه‌ چاله‌ ادامه »

Degeneracy pressure

فشار انحطاط

مدتی قبل، دولت آلمان به علل مختلف از جمله افزایش قیمت سوخت، پایان پاندمی کرونا و تسهیل سفرهای تابستانی شهروندان، شروع به ارائه‌ی بلیط‌های ۹ یورویی برای حمل و نقل عمومی نمود که با این بلیط‌های ۹ یورو در ماه، امکان سفر به کل آلمان وجود داشت. بلیط‌های ۹ یورویی موج بزرگی از سفرها را …

فشار انحطاط ادامه »

ستاره‌ی نوترونی

در صورتی که جرم هسته‌ی ستاره در مرکز ابرنواختر، بین ۱/۴ تا ۳ برابر جرم خورشید باشد، رمبش (فروریزش ناشی از گرانش یا درون پاشی) ستاره تا جایی ادامه می‌یابد که الکترون‌ها و پروتون‌ها با یکدیگر ادغام شده و نوترون‌ها را تشکیل دهند. در این حالت یک ستاره‌ی نوترونی تشکیل می‌شود. ستاره‌های نوترونی به شدت …

ستاره‌ی نوترونی ادامه »

Supernove explosion

انفجار ابرنواختر

ستارگان با جرم بیش از هشت برابر جرم خورشید، در یک انفجار از نوع ابرنواختر خواهند مرد. یک ابرنواختر یا Supernove تنها یک نواَختر Nova بزرگتر نیست. در انفجار از نوع نواختر، تنها سطح ستاره‌ منفجر می‌شود. اما در انفجار از نوع ابرنواختر، هسته‌ی ستاره ابتدا دچار رُمبش (فروریزش یا ریزش به درون) شده و …

انفجار ابرنواختر ادامه »