بیل گیتس جملهی جالبی دارد با این مضمون که
“ما همیشه تغییراتی را که در دو سال آینده رخ میدهند بیشازحد برآورد میکنیم و تغییراتی را که در ده سال آینده رخ خواهند داد کمتر از واقع برآورد میکنیم.”
این جمله جنبهی جالبی از سرعت رشد فناوری و خطای شناختی ما در این مورد را نشان میدهد.
چند ماه قبل اتفاق جالبی افتاد که من را دوباره یاد این جمله انداخت. ماههای پایانی سال ۲۰۲۵ بود که شرکت هواپیمایی ایرباس برای حدود ۶۰۰۰ هواپیمای خانواده A320 یک اصلاح نرمافزاری اضطراری صادر کرد، زیرا مشخص شد نسخهای از نرمافزار کنترل پرواز در شرایط نادر میتواند دادههای نادرست را بهدرستی مدیریت نکند.
گزارشها حاکی از آن بود که در برخی شرایط، تابشهای پرانرژی (مانند پرتوهای کیهانی یا فعالیتهای خورشیدی شدید) میتوانست باعث ایجاد اشکال در دادههای سامانههای پروازی شود و نسخه جدید نرمافزار به اندازه کافی در برابر این حالت مقاوم نبوده است. اما حالا صنعت هوانوردی میرفت که به شدت تحت تاثیر این مشکل قرار گیرد.
کمپانی ایرباس دستور توقف پرواز این مدل هواپیماها را صادر کرد، اما این مشکل بعد از ۷۲ ساعت به طور کامل برطرف شد. تنها کافی بود که اصلاحیههای نرم افزاری از طریق شبکهی مخصوصی روی هواپیماها بارگذاری و اجرا شود و به این صورت، این مشکل نرم افزاری ظرف کمتر از ۷۲ ساعت برای تمامی این مدل هواپیماها در سرتاسر دنیا برطرف شد. این آپدیت به طور همزمان برای این هواپیماها انجام میشد. یعنی حتی اگر تعداد این هواپیماها چندین برابر بود، باز هم زمان مورد نیاز همین میزان بود.
حالا برگردیم به یک دهه قبل از این اتفاق. شرکت خودروسازی فولکس واگن در خودروهای خودش یک تقلب بزرگ کرده بود. فولکسواگن در برخی خودروهای دیزلی یک نرمافزار نصب کرده بود که وقتی خودرو در تست آزمایشگاهی بود را تشخیص میداد و بلافاصله حالت موتور را طوری تغییر میداد که آلایندگی کمتر نشان داده شود. اما در هنگام رانندگی واقعی آلایندگی به حالت عادی و چندین برابر مقدار مجاز میرسید.
حدود یازده میلیون خودرو در سرتاسر جهان بایستی به مراکز تعمیر این خودروسازی بازگردانده میشد تا نرم افزار خودروها آپدیت و اصلاح شود. همین آپدیت نرم افزاری برای فولکس واگن سه سال طول کشید و میلیونها یورو هزینه در برداشت. تنها به فاصلهی ده سال، حالا یک هواپیمای غولپیکر میتواند بدون برگشتن به کارخانه، همانند یک گوشی تلفن همراه، آپدیت شود. میبینیم که به فاصلهی تنها یک دهه، چه تغییر بزرگی در دنیای تکنولوژی رخ میدهد.
– ابا اباد