یک ادعای به غایت خطا هم اخیرا توسط طرفداران برخی ایدئولوژیهای خطرناک باب شده که ادعا میکنند، فلان حرف در دستگاه فکری ایدئولوژی ما کاملا درست است. خب مساله همان دستگاه فکری معیوب ایدئولوژی شماست، وگرنه باید کارهای طرفداران همهی ایدئولوژیها را به عنوان عمل صحیح پذیرفت؛ چرا که در دستگاه فکری همان ایدئولوژی، کارهای …
مدتی قبل برای ارائهی یک سخنرانی آنلاین در مرکز آموزش عالی فنی و مهندسی بوئین زهرای قزوین دعوت شدم. این سخنرانی به مناسبت هفتهی پژوهش در این دانشگاه برگزار شد و در آن، دانشجویان و اساتید این دانشگاه حضور داشتند. ابتدا تصمیم داشتم دربارهی حوزهی نوین محاسبات کوانتومی که این روزها مورد توجه پژوهشگران زیادی …
ما در فلسفه و علم، قطعیتی نداریم. ما راه حلی فراگیر نداریم که بتواند به درستی به همهی پرسشها پاسخ دهد. فلسفهی اخلاق به عنوان یکی از شاخههای اصلی فلسفه نیز از این قاعده مستثنی نیست. یعنی ما فرمولی نداریم که بگوییم هرچیزی که مطابق با این فرمول باشد، اخلاقیست و هرچیزی که نباشد اخلاقی …
چند وقتیست که این شطرنج را در لابی انستیتو قرار داده اند و هرکسی بخواهد میتواند بازی کند و هیچ بازیکن ثابتی ندارد. قوانین همان قوانین شطرنج است و شما میتوانید هروقت خواستید وارد بازی شوید، اما مجازید که در هر روز تنها یک حرکت انجام دهید. همچنین باید بعد از هر حرکت، نشانه که …
فرض کنید تا امروز قانونی در کشور وجود داشته که همه آن را پذیرفته و دنبال میکرده اند. مثلا محدودیت سرعت در آزادراه تهران-قم برای خودروهای شخصی، ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت بوده است. اکثر رانندگان هم این محدودیت سرعت را پذیرفته و رعایت میکردهاند. این سرعت برای چنین آزادراهی، به نظر منطقی و اصولی میرسد. …
ابژه و سوژه دو مفهوم بسیار مهم در فلسفه هستند. منظور از ابژه، موجودیتیست که در بودن متکی به خودش است. مثلا تلفن همراه شما یک ابژه است. اگر همین فردا اتفاقی بیفتد که همهی انسانهای روی زمین از بین بروند، این تلفن همراه همچنان به عنوان یک جسم به موجودیت خود ادامه میدهد. ابژه …
هر حوزهی شناختی و معرفتی در بنیادین ترین سطح خودش، به فلسفه میرسد. قانون و حقوق نیز از این قاعده مستثنی نیست. اینکه چرا در این کشور قوانین به این شکل است و در کشوری دیگر، قوانین به شکلی دیگر است، همگی در نهایت به دیدگاه فلسفی سیستم حقوقی آن کشور باز میگردد. اینکه در …
فرض کنید یک روز صبح از خواب بیدار شده اید و میبینید شریک عاطفیتان بسیار ناراحت است و دلش گرفته. حالا یا شما اشتباه بزرگ کردهاید یا یک افسردگی فصلیست یا عزیزی را به تازگی از دست داده و دلتنگ اوست و یا هر علت دیگری که نمیدانید. اما با شناخت قبلی که از او …
از کودکی که چند ماهی بود کلاس اول را شروع کرده بود، خواستم اسمم را بنویسد. چند حرف را نوشت و حرف آخرش را خالی گذاشت. گفتم پس آن “د” آخرش چطور؟ گفت هنوز به دال نرسیدهایم و نمیدانم چطور دال را بنویسم. این حکایت افراد زیادیست که با خواندن یکی دو کتاب در یک …
نگاه ما به علم همواره این نگاه امروزی نبوده است. زمانی ما فکر میکردیم که یک نظریهی علمی باید به گونهای باشد که به طور مطلق، صحیح باشد. نگاه ما به علم تا قرن بیستم، دارای نوعی قطعیت (determinism) بود. یعنی ما فکر میکردیم که نظریهی درست علمی، نظریهایست که به طور قطعی، واقعیت را …